Mikroplastik nie pochodzi tylko z opakowań. Także biotworzywa wymagają właściwego końca życia

Mikroplastik w debacie publicznej kojarzony jest głównie z opakowaniami. To spore uproszczenie, które może prowadzić do błędnych wniosków przy wyborze materiału do konkretnego zastosowania.

Dane OECD (Global Plastics Outlook) wskazują, że globalny wyciek mikroplastików w 2019 roku wyniósł ok. 2,7 mln ton. Struktura tej emisji pokazuje, że opakowania są tylko jednym z wielu źródeł:
• ok. 0,7 mln ton – ścieranie opon,
• ok. 0,1 mln ton – hamulce,
• ok. 0,2 mln ton – oznakowanie dróg,
• znaczący udział tzw. „microplastic dust”: ścieranie podeszew, farb, materiałów budowlanych i tekstyliów.
Biotworzywa nie są zwolnione z problemu.

Materiały uznawane za biodegradowalne, takie jak PLA, PBAT, PBS oraz ich mieszaniny, w niewłaściwych warunkach mogą najpierw ulegać fragmentacji i tworzyć mikroplastik, zanim nastąpi ich pełna biodegradacja. To istotna informacja przy projektowaniu produktu i wyborze materiału wejściowego.
Badanie z 2025 roku (Journal of Hazardous Materials) pokazało, że komercyjne torby na bazie PBAT i PLA w środowisku wodnym tworzyły mikroplastik już w ciągu sześciu tygodni. Badania polowe folii PBAT/PLA (Environmental Research, 2025) wykazały z kolei obecność dużej liczby drobnych fragmentów w glebie po kilku sezonach użytkowania.

Skala i źródła problemu

Dlaczego środowisko degradacji ma znaczenie. PLA zachowuje się inaczej w kompostowni przemysłowej niż w wodzie czy w glebie. Analogicznie różnią się między sobą PBAT, PBS i PHA. Najnowsze badania (Journal of Environmental Chemical Engineering 2026, Environmental Science & Technology 2026) potwierdzają, że szybkość biodegradacji i ryzyko przejściowego powstawania mikroplastików zależą od dwóch czynników: rodzaju polimeru oraz środowiska, w jakim zachodzi rozkład.
Oznacza to, że deklaracja „materiał biodegradowalny” bez wskazania warunków i środowiska degradacji jest niepełna z punktu widzenia realnego wpływu środowiskowego produktu.

Jak podchodzimy do doboru materiału w Biopolimer

W Biopolimer proces doboru materiału zaczynamy nie od nazwy tworzywa, lecz od trzech pytań:
1. Jaka jest docelowa aplikacja i warunki użytkowania produktu?
2. Jaki jest przewidywany sposób zagospodarowania wyrobu po zakończeniu jego użytkowania (kompostownia przemysłowa, gleba, woda, recykling)?
3. Dopiero na tej podstawie: które tworzywo (PLA, PBAT, PBS, PHA lub ich kompozycja) faktycznie odpowiada tym warunkom?
Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której produkt określony jako „ekologiczny” w praktyce generuje mikroplastik zamiast rzeczywiście się rozkładać.

Potrzebujesz doradztwa przy doborze biotworzywa? Jeśli projektujesz produkt lub opakowanie i zależy Ci na realnym, a nie deklaratywnym efekcie środowiskowym, skontaktuj się z nami. Doradzimy dobór materiału dopasowany do konkretnej aplikacji i docelowego sposobu utylizacji.
Więcej treści edukacyjnych o mikroplastikach i gospodarce odpadami znajdziesz również na blogu naszego partnera, Fundacji Noweko.

Źródła
1. OECD, Global Plastics Outlook, dane dotyczące emisji mikroplastików.
2. Changlake O. i wsp., Generation of biodegradable microplastics from commercially available PBAT and PLA-based plastic bags in water, Journal of Hazardous Materials, 2025.
3. In-field degradation of polybutylene adipate-co-terephthalate (PBAT) films, microplastic formation, and impacts on soil health, Environmental Research, 2025.
4. Aerobic microbial degradation of PLA, PHB, and PBAT microplastics in freshwater, Journal of Environmental Chemical Engineering, 2026.
5. Microplastic Generation and Persistence of Biodegradable Plastics under Anaerobic Conditions, Environmental Science & Technology, 2026.
6. Micro- and nanoplastics released from biodegradable and conventional plastics during degradation, Science of the Total Environment, 2022.