Chlewnica pokazuje, że da się rozróżniać worki bio od worków kompostowalnych

Kaszubski Związek Gmin Regionu Leszczyńskiego od 1 lipca wprowadził zasadę prostą do wypowiedzenia: bioodpady wyłącznie luzem, żadnych worków. Na stronie związku jest wręcz przyznane, że worki dostępne w sklepach ekologicznych są biodegradowalne — a mimo to zaleca się rezygnację z wszystkich.

Sto kilometrów dalej, w Chlewnicy, działa instalacja, która idzie w zupełnie inną stronę.

Co robi ELWOZ ECO

Regionalna Instalacja Przetwarzania Odpadów Komunalnych w Chlewnicy, prowadzona przez ELWOZ, obsługuje odpady komunalne z kilku gmin Pomorza, między innymi z Helu (przez EKO-HEL BIS, który transportuje tam odpady z gminy).

W dokumentacji projektu „Rozbudowa systemu selektywnego zbierania odpadów komunalnych dla instalacji komunalnej w Chlewnicy” ELWOZ opisuje efekty inwestycji. Jednym z nich jest redukcja problemu nieprzyjemnych zapachów z bioodpadów — dzięki wentylowanym pojemnikom i biodegradowalnym workom.

To zdanie warto przeczytać dwa razy. Operator dużej instalacji regionalnej nie przedstawia worków biodegradowalnych jako zagrożenia dla procesu. Opisuje je jako część rozwiązania organizacyjnego i higienicznego.

System bezworkowy to nie zakaz worków kompostowalnych

W tym samym projekcie ELWOZ pisze o wprowadzeniu systemu bezworkowego — pojemniki mają zastąpić foliowe worki, żeby poprawić jakość segregowanych surowców. Równocześnie, w efektach tego samego projektu, pojawiają się biodegradowalne worki do bioodpadów.

To pozwala rozdzielić trzy różne sprawy, które w dyskusji publicznej często się zlewają w jedno:

Eliminacja zwykłych foliowych worków — słuszny kierunek. Zakaz wszystkich worków, także biodegradowalnych i kompostowalnych — nie wynika z takiego podejścia. System z pojemnikami i odpowiednimi workami do bioodpadów — może być elementem dobrze zaprojektowanego rozwiązania.

Dokładnie to jest kontrargument wobec podejścia typu KZGRL. Nie chodzi o obronę zwykłych worków PE. Chodzi o obronę rozróżnienia między workiem PE, workiem z marketingowym napisem „BIO” a workiem faktycznie kompostowalnym, potwierdzonym certyfikacją EN 13432 lub OK compost.

Instalacja, która rzeczywiście kompostuje

ZZO Chlewnica to nie prowizoryczny plac składowy. Według Compost Systems instalacja kompostowania działa tam od 2014 roku, z przepustowością 18 500 ton rocznie. W 2023 roku rozbudowano ją o kompostownię wykorzystującą technologię tunelową CompoBox — automatyczne napowietrzanie przez 3–4 tygodnie, kontrola odorów przez biofiltr, dalsze dojrzewanie materiału.

Efektem jest kompost ELPLON, sprzedawany przez ELWOZ z wymaganymi atestami i certyfikatami jakości.

To ma znaczenie dla całej dyskusji o workach. Skoro instalacja rzeczywiście prowadzi kompostowanie i wytwarza produkt kompostowy, pytanie o dopuszczalność odpowiednich worków przestaje być teoretyczne. Staje się kwestią techniczną — pod warunkiem, że worek jest kompatybilny z procesem i certyfikowany.

Praktyka w terenie

W harmonogramie ELWOZ dla gminy Stężyca znajduje się zapis, że przy okresowym nagromadzeniu większej ilości bioodpadów dopuszcza się wystawienie ich w brązowych workach biodegradowalnych lub kompostowalnych. To nie jest ogólna polityka dla wszystkich obsługiwanych gmin, ale pokazuje, że w ramach tego samego systemu rozwiązanie to funkcjonuje jako dopuszczalne narzędzie organizacyjne.

W Kartuzach mieszkańcy otrzymują pojemniki i woreczki kompostowalne — opisywane jako łatwy i czysty sposób zbierania bioodpadów, z workiem rozkładającym się w ciągu sześciu tygodni.

A w Helu władze miasta jeszcze w listopadzie 2024 roku informowały o darmowej dystrybucji woreczków na odpady biodegradowalne — po dwie rolki na gospodarstwo domowe. Odpady z Helu trafiają do tej samej instalacji w Chlewnicy.

Wniosek dla branży

Problem, który dostrzega KZGRL, jest prawdziwy: zwykłe worki PE, worki z napisem „BIO” bez pokrycia, niecertyfikowane produkty rzeczywiście zanieczyszczają frakcję bio. Ale odpowiedzią nie musi być zakaz wszystkiego.

Przykład Chlewnicy pokazuje podejście dojrzalsze: wentylowane pojemniki, selektywna zbiórka, instalacja kompostowania o realnej skali i — tam, gdzie to uzasadnione — worki biodegradowalne lub kompostowalne, potwierdzone certyfikacją.

Każdorazowo decydujące powinny być wymagania konkretnej instalacji oraz certyfikacja worka. Właśnie dlatego potrzebujemy standardów i edukacji, a nie zakazu opartego na pomieszaniu pojęć.